اضطراب جدایی کودک هنگام خواب؛ چرا کودک والدش را صدا می‌زند؟

وقت خواب که می‌رسد، بعضی از کودکان ناگهان نمی‌خواهند از پدر یا مادر جدا شوند. ممکن است گریه کنند، والد را صدا بزنند، بخواهند او کنار تخت بماند یا چند بار در طول شب بیدار شوند.اضطراب جدایی می‌تواند یکی از دلایل این رفتارها باشد. این حالت بخشی طبیعی از رشد عاطفی کودک است و در بسیاری از کودکان، به‌ویژه از نیمه دوم سال اول زندگی، دیده می‌شود.ممکن است این دوره چند ماه ادامه داشته باشد و معمولا حوالی دو سالگی به‌تدریج کمتر شود. در این مدت، کودک ممکن است شب‌ها برای اطمینان از حضور پدر یا مادر چند بار بیدار شود.

اضطراب جدایی چیست؟

اضطراب جدایی زمانی اتفاق می‌افتد که کودک هنگام دور شدن از فردی که به او دلبستگی دارد، احساس نگرانی یا ناراحتی می‌کند.کودک ممکن است وقتی والد از اتاق خارج می‌شود گریه کند، به او بچسبد یا بخواهد دوباره او را ببیند. برای کودکی که هنوز در حال یاد گرفتن مفهوم جدایی و بازگشت است، حتی دور شدن کوتاه والد هم می‌تواند سخت باشد.اضطراب جدایی به‌خودی‌خود به این معنا نیست که کودک مشکلی دارد یا والد رفتار اشتباهی داشته است. این مرحله می‌تواند بخشی از رشد طبیعی عاطفی کودک باشد.

چرا اضطراب جدایی هنگام خواب بیشتر دیده می‌شود؟

خواب برای کودک به معنای جدا شدن از والد برای چند ساعت است. به همین دلیل ممکن است زمان خواب، احساس جدایی را برای او پررنگ‌تر کند.کودک ممکن است هنگام خواب اصرار کند پدر یا مادر کنارش بماند. بعضی کودکان نیز بعد از خوابیدن چند بار بیدار می‌شوند و با گریه یا صدا زدن والد، از حضور او مطمئن می‌شوند.در چنین شرایطی، کودک لزوما قصد بهانه‌گیری ندارد. او ممکن است واقعا برای آرام شدن و احساس امنیت، به اطمینان دوباره از حضور والد نیاز داشته باشد.

نشانه‌های اضطراب جدایی هنگام خواب

اضطراب جدایی می‌تواند خودش را به شکل‌های مختلف نشان دهد. برای مثال کودک ممکن است:

• هنگام ترک اتاق توسط والد گریه کند.
• اصرار داشته باشد والد کنار تخت بماند.
• چند بار والد را صدا بزند.
• بعد از خوابیدن چند بار بیدار شود.
• هنگام خواب بیشتر از معمول به والد بچسبد.
• وقتی متوجه رفتن والد می‌شود، مضطرب یا بی‌قرار شود.

وجود یکی از این رفتارها به‌تنهایی به معنای وجود اضطراب جدایی نیست. مهم این است که این رفتارها در چه سنی، با چه شدتی و برای چه مدتی اتفاق می‌افتند.

وقتی می‌خواهید از کودک جدا شوید، به او بگویید

حتی اگر کودک خیلی کوچک است، بهتر است هنگام ترک او، به شکلی ساده و طبیعی بگویید که می‌خواهید بروید و دوباره برمی‌گردید.مثلا می‌توانید بگویید: «من می‌رم، زود برمی‌گردم.»این کار به کودک کمک می‌کند جدایی را به‌عنوان اتفاقی قابل پیش‌بینی تجربه کند. بهتر است بدون خداحافظی پنهانی از اتاق خارج نشوید؛ کودک باید به‌تدریج یاد بگیرد که رفتن والد به معنای ناپدید شدن او نیست.

خداحافظی را کوتاه و آرام نگه دارید

وقتی زمان خواب می‌رسد، خداحافظی طولانی و پرتنش معمولا کمکی به کودک نمی‌کند.یک خداحافظی کوتاه، آرام و تکرارشونده می‌تواند برای کودک قابل پیش‌بینی‌تر باشد. مثلا او را ببوسید، جمله همیشگی‌تان را بگویید و بعد از اتاق خارج شوید.اگر هر شب همین الگو را تکرار کنید، کودک کم‌کم با روند جدایی آشنا می‌شود.

هنگام جدایی حواس کودک را پرت کنید

گاهی کمک می‌کند درست قبل از رفتن، توجه کودک به فعالیتی دیگر جلب شود. اگر فرد دیگری از کودک مراقبت می‌کند، می‌تواند با یک اسباب‌بازی، بازی کوتاه یا فعالیتی آشنا توجه او را به خودش جلب کند.بعد از اینکه کودک سرگرم شد، بهتر است خداحافظی کوتاه باشد و جدایی بیش از حد طولانی نشود.

اگر کودک شب‌ها والدش را صدا زد چه کنیم؟

در دوره اضطراب جدایی، ممکن است کودک شب‌ها چند بار بیدار شود و برای آرام شدن پدر یا مادرش را صدا بزند.اگر کودک نیاز مشخصی دارد، ابتدا همان نیاز را برطرف کنید. اگر فقط برای اطمینان از حضور شما بیدار شده است، می‌توانید با حضور و کلامی آرام به او اطمینان بدهید.لازم نیست هر بار این بیداری به گفت‌وگوی طولانی یا فعالیتی جدید تبدیل شود. آرامش و ثبات والد می‌تواند به کودک کمک کند دوباره احساس امنیت کند.

مراقب آشنا می‌تواند جدایی را آسان‌تر کند

اگر قرار است عصر یا شب کودک را به فرد دیگری بسپارید، آشنا بودن کودک با آن فرد می‌تواند جدایی را برای او ساده‌تر کند.اگر مراقب جدید است، بهتر است قبل از زمان خواب فرصت کوتاهی برای آشنا شدن کودک با او وجود داشته باشد. کودک با تجربه‌های تکرارشونده و قابل پیش‌بینی، راحت‌تر با جدایی کنار می‌آید.

روتین قبل از خواب چه کمکی می‌کند؟

یک روتین آرام و تکرارشونده می‌تواند زمان خواب را برای کودک قابل پیش‌بینی‌تر کند. وقتی کودک می‌داند بعد از هر مرحله چه اتفاقی می‌افتد، تغییر از بیداری به خواب می‌تواند برایش ساده‌تر باشد.برای آشنایی بیشتر با ساختن چنین برنامه‌ای، می‌توانید راهنمای روتین قبل از خواب کودک را بخوانید.

قصه قبل از خواب می‌تواند بخشی از این روتین باشد

خواندن یک قصه قبل از خواب می‌تواند یکی از فعالیت‌های آرام و تکرارشونده پایان روز باشد.برای کودک، این چند دقیقه می‌تواند فرصتی برای تجربه حضور آرام والد پیش از خواب باشد. بعد از پایان قصه نیز می‌توان همان الگوی همیشگی خداحافظی و خواب را ادامه داد.

چه کارهایی بهتر است انجام ندهیم؟

• کودک را به خاطر گریه یا ترس از جدایی مسخره نکنید.
• احساس او را با جملاتی مثل «چیزی نیست، نترس» نادیده نگیرید.
• برای آرام کردن کودک، هر شب روش متفاوتی را امتحان نکنید.
• خداحافظی را آن‌قدر طولانی نکنید که جدایی به یک مذاکره طولانی تبدیل شود.
• کودک را به خاطر وابستگی یا ترسش تنبیه نکنید.

در این دوره، کودک بیش از هر چیز به یک رفتار آرام، مهربان و قابل پیش‌بینی از طرف والد نیاز دارد.

چه زمانی بهتر است با پزشک کودک صحبت کنیم؟

اضطراب جدایی در بسیاری از کودکان بخشی طبیعی از رشد است. با این حال، اگر نگرانی کودک شدید است، خواب او را به شکل قابل‌توجهی مختل می‌کند یا درباره وضعیت خواب و رفتار او نگرانی جدی دارید، بهتر است موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید.همچنین بهتر است مشکلات خواب کودک را همیشه فقط به اضطراب جدایی نسبت ندهیم؛ به‌خصوص اگر مشکل جدید، شدید یا همراه با علائم دیگری باشد. اگر خانواده تازگی تغییر بزرگی داشته و کودک بین دو خانه جابه‌جا می‌شود، خواب کودک بعد از جدایی والدین موضوع نزدیک‌تری به وضعیت شماست.

کودک برای جدا شدن هنگام خواب به امنیت نیاز دارد، نه فشار

وقتی کودک شب‌ها شما را صدا می‌زند، همیشه به این معنا نیست که لوس شده یا می‌خواهد شما را کنترل کند. ممکن است او هنوز در حال یاد گرفتن این باشد که می‌تواند برای مدتی از والد جدا شود و دوباره او را ببیند.در این دوره، آرامش، محبت و ثبات والد اهمیت زیادی دارد. با خداحافظی‌های کوتاه و قابل پیش‌بینی، حضور آشنای مراقب و یک روند ثابت برای خواب، می‌توان به کودک کمک کرد جدایی را به‌تدریج راحت‌تر تجربه کند.هدف این نیست که کودک را مجبور کنیم ترس یا دلتنگی خود را نادیده بگیرد. هدف این است که به او فرصت بدهیم با تجربه‌های امن و تکرارشونده یاد بگیرد: مامان یا بابا می‌رود، اما دوباره برمی‌گردد. اگر کودک با ترس و گریه از خواب می‌پرد و در آن لحظه شما را نمی‌شناسد، موضوع ممکن است کابوس یا وحشت شبانه باشد، نه اضطراب جدایی. اضطراب جدایی یکی از دلیل‌های بیدار شدن شبانه است. برای بقیه‌ی دلیل‌ها و راهکارها، راهنمای خواب کودک را ببینید.