چرا قصه‌ی مصور صوتی؟ راهنمای والدین

پژوهشی هست که مستقیم به همین پرسش جواب می‌دهد.

گروهی از پژوهشگران بیمارستان کودکان سینسیناتی به سرپرستی جان هاتون، کودکان خردسال را در دستگاه تصویربرداری مغزی گذاشتند و یک قصه‌ی واحد را در سه شکل مختلف برایشان پخش کردند. یک بار فقط صدا، یک بار تصویر ثابت با روایتی که رویش می‌نشست، و یک بار انیمیشن. بعد نگاه کردند ببینند در هر حالت کدام بخش‌های مغز فعال می‌شوند و مهم‌تر از آن، چقدر با هم هماهنگ می‌مانند.

نتیجه را «اثر گلدیلاکس» نام گذاشتند، به یاد همان قصه‌ای که در آن یکی خیلی داغ بود، یکی خیلی سرد و یکی درست‌درست.

وقتی فقط صدا بود

شبکه‌ی زبانی کودک کار می‌کرد، اما بخش‌های مختلف مغز کمتر با هم هماهنگ بودند و به نظر می‌رسید کودک برای دنبال‌کردن قصه‌ی صوتی فشار بیشتری تحمل می‌کند.

توضیحش ساده است. کودک چهارساله هنوز آن‌قدر از دنیا ندیده که بتواند هر چیزی را فقط با شنیدن تصور کند. اگر تا حالا قصری ندیده باشد، وقتی می‌گویید قصر، ذهنش چیزی برای ساختن ندارد.

وقتی انیمیشن بود

اینجا اتفاق عجیب‌تری افتاد. بخش‌های بینایی مغز پرکار بودند، اما هماهنگی کلی شبکه‌ها به‌شدت افت کرد و کودک از خود قصه کمتر از هر حالت دیگری فهمید.

پژوهشگران این‌طور تعبیرش کردند که انیمیشن همه‌ی کار را به جای کودک انجام می‌دهد. تصویرها چنان سریع می‌آیند که ذهن فقط می‌دود تا عقب نماند.

وقتی تصویر ثابت بود و روایت رویش می‌نشست

در این حالت بخش‌های بینایی، تصویرسازی ذهنی، یادگیری و زبان بیشترین هماهنگی را با هم داشتند و فشار روی شبکه‌ی زبانی هم کمتر بود.

هاتون خودش این‌طور گفت که تصویر درست به اندازه‌ای داربست می‌سازد که کودک گم نشود، بی‌آنکه تخیل فعالش را تعطیل کند.

یک نکته که باید صادقانه گفت

این پژوهش روی گروه کوچکی از کودکان و در یک بازه‌ی سنی مشخص انجام شده. حرف آخر نیست و نباید با آن مثل قانونی قطعی برخورد کرد.

اما جهتش با چیزی که سال‌هاست در آموزش زبان و سواد اولیه می‌دانیم می‌خواند. و نکته‌ای که خود هاتون هم رویش تأکید کرده این است که بهترین حالت همچنان همان است که یک بزرگ‌تر کتاب را دست بگیرد و کنار کودک بخواند. هیچ قالبی جای آن را نمی‌گیرد.