ترک چرت روزانه؛ کودک تا چند سالگی خواب روز لازم دارد؟

یک روز می‌بینید کودکی که هر بعدازظهر دو ساعت می‌خوابید، حالا یک ساعت در تختش غلت می‌زند و نمی‌خوابد. شب هم که می‌رسد، دیرتر از همیشه خوابش می‌برد.
این یعنی دوره‌ی چرت روزانه دارد تمام می‌شود. مرحله‌ای طبیعی که اگر درست از آن عبور کنید، شب‌ها بهتر می‌شوند نه بدتر.

بچه‌ها معمولا چه سنی چرت را کنار می‌گذارند؟

هیچ سن قطعی‌ای وجود ندارد، ولی الگوی کلی روشن است. بر اساس داده‌هایی که بنیاد خواب منتشر کرده، تقریبا همه‌ی کودکان سه ساله هنوز چرت می‌زنند. در چهار سالگی این عدد به حدود شصد درصد می‌رسد، در پنج سالگی به سی درصد، و در شش سالگی به کمتر از ده درصد.
یعنی این اتفاق معمولا بین سه تا شش سالگی می‌افتد؛ بازه‌ای که واقعا پهن است، چون بچه‌ها با هم فرق دارند. اگر کودک چهار ساله‌ی شما هنوز می‌خوابد، طبیعی است. اگر هم نمی‌خوابد، باز طبیعی است.

چهار نشانه که وقتش رسیده

۱. بعدازظهر بی‌قرار نمی‌شود

ساعت دو بعدازظهر است و کودک راحت دارد بازی می‌کند، بدون غر زدن و بدون چشم مالیدن. این یعنی بدنش آن خواب را نمی‌خواهد.

۲. سرِ چرت خوابش نمی‌برد

اگر نیم ساعت در تخت بیدار می‌ماند، دیگر خواب روز برایش خواب نیست؛ وقت تلف‌شده است.

۳. شب‌ها دیر می‌خوابد

چرت خوب زده ولی سرِ شب پر از انرژی است و ساعت خواب عقب می‌افتد. این رایج‌ترین نشانه است و همان چیزی است که والدین را کلافه می‌کند.

۴. صبح‌ها خیلی زود بیدار می‌شود

اگر ساعت‌ها زودتر از همیشه بیدار می‌شود، ممکن است کل خواب شبانه‌روزش از نیازش بیشتر باشد.

یک نشانه به‌تنهایی کافی نیست. اگر دو سه تایشان چند هفته پشت هم تکرار شد، وقتش رسیده.

اشتباه رایج: حذف یک‌باره

آدم وسوسه می‌شود یک روز تصمیم بگیرد «از فردا دیگر چرت نداریم». ولی نتیجه‌اش معمولا چند روز خستگی شدید است، و کودکِ خیلی خسته سخت‌تر می‌خوابد نه راحت‌تر.
این تغییر کم‌کم اتفاق می‌افتد، نه با یک تصمیم. بعضی روزها هنوز به خواب روز نیاز دارد و بعضی روزها نه. هر دو حالت در یک هفته طبیعی است.

«وقت آرام» جای چرت می‌نشیند

به‌جای حذف کامل، ساعت چرت را به وقت آرام تبدیل کنید. همان ساعت، همان اتاق، ولی بدون اجبار به خوابیدن.
کودک روی تختش می‌ماند و کاری آرام می‌کند: کتاب نگاه کردن، بازی ساکت، یا گوش دادن به یک قصه‌ی کوتاه.
دو فایده دارد. اول اینکه بدن کودک یک استراحت میانه‌ی روز می‌گیرد حتی اگر نخوابد. دوم اینکه شما هم نیم ساعت نفس می‌کشید، و این کم چیزی نیست.
اگر بعضی روزها وسط وقت آرام خوابش برد، اشکالی ندارد. فقط دو حد را نگه دارید: بیشتر از چهل دقیقه نشود، و بعد از ساعت سه بعدازظهر ادامه پیدا نکند. وگرنه شب به‌هم می‌ریزد.