بعضی شبها کودک با ترس از خواب بیدار میشود، گریه میکند و به دنبال والدش میگردد. گاهی هم کودک در حالی که هنوز خواب است، ناگهان فریاد میزند، تکان میخورد یا حتی والدش را نمیشناسد.
این دو حالت ممکن است شبیه هم به نظر برسند، اما یکسان نیستند. کابوس با وحشت شبانه تفاوت دارد. خوابگردی و حرف زدن در خواب هم از رفتارهایی هستند که ممکن است هنگام خواب کودک دیده شوند.
شناخت تفاوت این حالتها کمک میکند والد واکنش مناسبتری داشته باشد و هنگام بروز آنها، کودک را بیشتر نترساند.
کابوس شبانه کودک چیست؟
کابوس یک خواب ترسناک است که میتواند باعث بیدار شدن کودک شود. کابوسها بیشتر در بخشهایی از خواب رخ میدهند که خواب دیدن در آنها بیشتر است و در دوران کودکی شایع هستند.
کودکی که کابوس دیده است معمولا بیدار میشود، میترسد یا گریه میکند و ممکن است برای دوباره خوابیدن به کمک و اطمینان والد نیاز داشته باشد.
وقتی کودک کابوس میبیند چه کنیم؟
- تا حد امکان سریع و آرام به کودک سر بزنید.
- به او اطمینان دهید که کنارش هستید و از او مراقبت میکنید.
- اگر دوست دارد، اجازه دهید درباره چیزی که در خواب دیده صحبت کند.
- به کودک یادآوری کنید که خواب واقعی نبوده است.
- اگر چراغ خواب به او احساس امنیت بیشتری میدهد، میتوانید برای مدتی از آن استفاده کنید.
- وقتی کودک آرام شد، او را تشویق کنید دوباره بخوابد.
گاهی چیزی در محیط اتاق باعث ترس کودک میشود؛ مثلا سایهای روی دیوار یا وسیلهای که در تاریکی شکل ترسناکی پیدا کرده است. اگر کودک پیش از خواب و در بیداری از تاریکی میترسد، موضوع جداست و ترس از تاریکی کودک راهحلهای خودش را دارد. اگر چنین چیزی وجود دارد، آن را برطرف کنید.
وحشت شبانه کودک چیست؟
وحشت شبانه با کابوس تفاوت دارد. این حالت بیشتر در کودکان خردسال دیده میشود و معمولا در مراحل عمیق خواب و بیشتر در ابتدای شب اتفاق میافتد.
در هنگام وحشت شبانه ممکن است کودک:
- ناگهان گریه یا فریاد بزند.
- عرق کند یا تنفسش سریع شود.
- چهرهای ترسیده یا خیره داشته باشد.
- در تخت زیاد حرکت کند یا دستوپا بزند.
- والد را نشناسد یا به حضور او واکنش معمولی نشان ندهد.
- در برابر بغل کردن یا آرام کردن والد مقاومت کند.
نکته مهم این است که کودک در این حالت معمولا کاملا بیدار نیست. به همین دلیل ممکن است به نظر برسد که بیدار شده، اما در واقع هنوز در خواب عمیق باشد.
کودکی که دچار وحشت شبانه شده است معمولا صبح اتفاقی را که افتاده به یاد نمیآورد.
تفاوت کابوس و وحشت شبانه چیست؟
| ویژگی | کابوس | وحشت شبانه |
|---|---|---|
| زمان معمول | بیشتر در بخشهای پایانی شب | بیشتر در ابتدای شب و هنگام خواب عمیق |
| وضعیت کودک | معمولا بیدار میشود | معمولا کاملا بیدار نیست |
| شناخت والد | معمولا والد را میشناسد | ممکن است والد را نشناسد |
| واکنش به والد | معمولا با حضور و اطمینان دادن آرام میشود | ممکن است به والد واکنش نشان ندهد یا او را پس بزند |
| یادآوری در صبح | ممکن است خواب را به یاد داشته باشد | معمولا چیزی از آن به یاد نمیآورد |
بنابراین اگر کودک بعد از یک خواب ترسناک بیدار میشود و درباره چیزی که دیده صحبت میکند، احتمالا با کابوس روبهرو هستید. اما اگر کودک در ابتدای شب فریاد میزند، چشمانش باز است ولی شما را نمیشناسد و بعد دوباره به خواب میرود، ممکن است وحشت شبانه باشد.
هنگام وحشت شبانه چه کار کنیم؟
مهمترین کار این است که آرام بمانید. کودک در این حالت معمولا کاملا بیدار نیست و ممکن است تلاش شما برای بیدار کردن یا آرام کردن او نتیجهای نداشته باشد.
به جای تلاش برای بیدار کردن کودک، روی ایمنی او تمرکز کنید. اگر در تخت زیاد حرکت میکند، محیط اطراف را از وسایل خطرناک خالی کنید. اگر از تخت بیرون میآید، مراقب باشید به پلهها، درها یا وسایل خطرناک دسترسی پیدا نکند.
در بسیاری از موارد، کودک پس از پایان این حالت دوباره به خواب ادامه میدهد.
خوابگردی در کودکان
خوابگردی نیز میتواند در هنگام خواب عمیق اتفاق بیفتد. کودک ممکن است از تخت بیرون بیاید، در اتاق راه برود یا با نگاهی خیره به اطراف حرکت کند.
در این حالت ممکن است کودک به صدا زدن پاسخ ندهد یا بیدار کردن او دشوار باشد. بعضی کودکان نیز صبح چیزی از این اتفاق به یاد نمیآورند.
چطور محیط را برای کودک خوابگرد ایمن کنیم؟
- وسایلی را که ممکن است باعث زمین خوردن کودک شوند از مسیر او دور کنید.
- راهپلهها را برای کودک ایمن کنید.
- درها و مسیرهای خروجی خانه را طوری ایمن کنید که کودک هنگام خوابگردی نتواند از خانه خارج شود.
- محیط اطراف تخت را خلوت و امن نگه دارید.
اگر کودک هنگام خوابگردی از تخت خارج شد، بهتر است با آرامش او را به سمت تخت هدایت کنید و از ایجاد ترس یا آشفتگی بیشتر خودداری کنید.
حرف زدن کودک در خواب
بعضی کودکان هنگام خواب حرف میزنند یا صداهایی از خود ایجاد میکنند، بدون اینکه کاملا بیدار باشند.
اگر کودک در خواب حرف میزند ولی رفتار دیگری که باعث نگرانی شود ندارد، معمولا لازم نیست برای بیدار کردن او تلاش کنید. اگر لازم است دخالت کنید، آرامش خود را حفظ کنید و مطمئن شوید کودک در محیط امنی قرار دارد.
چه زمانی درباره کابوس یا رفتارهای شبانه با پزشک صحبت کنیم؟
کابوس، وحشت شبانه، خوابگردی و حرف زدن در خواب میتوانند در کودکان رخ دهند و وجود آنها بهتنهایی به معنی یک مشکل جدی نیست.
با این حال، اگر این اتفاقها مرتب تکرار میشوند، خواب کودک یا خانواده را به شکل قابلتوجهی مختل میکنند یا هنگام خوابگردی احتمال آسیب وجود دارد، بهتر است موضوع را با پزشک کودک مطرح کنید.
اگر درباره رفتارهای خواب کودک مطمئن نیستید یا نمیدانید چیزی که میبینید کابوس است یا وحشت شبانه، شرح دقیق زمان و نحوه وقوع آن برای پزشک میتواند کمککننده باشد.
کابوس با بیدار شدن شبانه فرق دارد
هر بار که کودک شب از خواب بیدار میشود، لزوما کابوس ندیده است. بیدار شدن شبانه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
اگر مشکل اصلی کودک رفتن به تخت و مقاومت در برابر خواب است، مقاله مقاومت کودک برای خواب موضوع مرتبطتری برای شماست.
اگر کودک برای خوابیدن به یک روند مشخص و قابل پیشبینی نیاز دارد، مقاله روتین قبل از خواب کودک نیز میتواند مفید باشد.
جمعبندی
کابوس و وحشت شبانه هر دو میتوانند والدین را نگران کنند، اما رفتار کودک در این دو حالت متفاوت است.
در کابوس، کودک معمولا بیدار میشود و از چیزی که در خواب دیده میترسد. در این شرایط، حضور آرام والد و اطمینان دادن به کودک اهمیت دارد.
در وحشت شبانه، کودک معمولا هنوز در خواب عمیق است. ممکن است والد را نشناسد یا حتی او را پس بزند. در این حالت، آرام ماندن و حفظ ایمنی کودک مهمتر از تلاش برای بیدار کردن اوست.
خوابگردی و حرف زدن در خواب نیز ممکن است هنگام خواب عمیق اتفاق بیفتند. در این شرایط، ایمن کردن محیط و برخورد آرام اهمیت دارد.
اگر این رفتارها بهطور مکرر اتفاق میافتند، خواب کودک یا خانواده را مختل میکنند یا خطر آسیب وجود دارد، بهتر است با پزشک کودک مشورت کنید. کابوس و وحشت شبانه فقط یکی از مسائل خواب کودک هستند. برای دیدن بقیه، راهنمای کامل خواب کودک را ببینید.
